Công ty Luật Innosightlaw / Tin tức/ Phân biệt tội phạm hình sự và các vi phạm pháp luật khác

Trong lĩnh vực khoa học pháp lý, việc phân biệt giữa tội phạm hình sự và vi phạm pháp luật. Tuy nhiên trên thực tế nhiều người còn chưa phân biệt được hai dạng vi phạm này. Nhằm giúp mọi người có cái nhìn rõ hơn và phân biệt được hai dạng vi phạm này, sau đây Luật Innosight sẽ trình bày bài phân tích “Phân biệt tội phạm hình sự và các vi phạm pháp luật khác”

Khái niệm và đặc điểm của tội phạm hình sự

Khái niệm về tội phạm hình sự

  • Theo quy định tại Điều 8 Bộ luật Hình sự 2015 (được sửa đổi bổ sung năm 2017) đã định nghĩa thuật ngữ “Tội phạm” hay cũng chính là “Tội phạm hình sự” đó là những hành vi nguy hiểm cho xã hội và được quy định trong Bộ luật hình sự, do người có đầy đủ năng lực trách nhiệm hình sự hoặc do pháp nhân thương mại thực hiện hành vi một cách cố ý hoặc vô ý, xâm phạm đến độc lập, chủ quyền, thống nhất, toàn vẹn lãnh thổ của Tổ quốc, xâm phạm đến chế độ chính trị, chế độ kinh tế, nền văn hóa, quốc phòng, an ninh, trật tự, an toàn xã hội, quyền, lợi ích hợp pháp của các tổ chức, xâm phạm quyền con người, quyền, lợi ích hợp pháp của cá nhân, tổ chức, xâm phạm đến những lĩnh vực khác của trật tự pháp luật xã hội chủ nghĩa mà theo quy định thì phải bị xử lý hình sự. Những hành vi khác tuy có dấu hiệu của tội phạm nhưng tính chất nguy hiểm đối với xã hội không đáng kể thì không được xem là tội phạm và sẽ được xử lý bằng các biện pháp khác.
  • Khái niệm tội phạm là một trong những khái niệm cơ bản nhất trong Bộ  luật hình sự Việt Nam là cơ sở thống nhất để xác định những tội phạm cụ thể và những chế định khác trong Bộ luật hình sự. Những khái niệm khác tuy độc lập nhưng cũng là những khái niệm mang tính chất cụ thể hóa và hoàn toàn phụ thuộc vào khái niệm tội phạm hình sự. Khái niệm tội phạm hình sự là cơ sở cho việc nhận thức và áp dụng các quy định của pháp luật hình sự một cách đúng đắn.

Các đặc điểm của tội phạm hình sự

Tính nguy hiểm đáng kể cho xã hội

  • Bất cứ hành vi vi phạm nào cũng đều có tính nguy hiểm cho xã hội, nhưng riêng tội phạm thì tính chất nguy hiểm cho xã hội luôn ở mức độ cao hơn so với các loại vi phạm pháp luật khác. Đây chính là đặc điểm thể hiện dấu hiệu về nội dung của tội phạm, nó quyết định các dấu hiệu khác như tính được quy định trong Bộ luật Hình sự của tội phạm.
  • Chính vì vậy, việc xác định các dấu hiệu này có ý nghĩa: Đây là căn cứ quan trọng để phân biệt hành vi phạm tội và các vi phạm pháp luật khác; đây là dấu hiệu quan trọng nhất quyết định các dấu hiệu khác của tội phạm, là căn cứ quan trọng để xác định hình phạt. Muốn xác định tính chất và mức độ nguy hiểm đối với xã hội của tội phạm chúng ta cần phải cân nhắc, xem xét, đánh giá một cách toàn diện những yếu tố sau: Tính chất của quan hệ xã hội bị tội phạm xâm phạm; Các phương thức, thủ đoạn, công cụ, phương tiện phạm tội; Mức độ thiệt hại tội phạm gây ra hoặc đe dọa gây ra; hình thức và mức độ lỗi; mục đích và động cơ phạm tội; nhân thân người phạm tội và các tình tiết tăng nặng, giảm nhẹ trách nhiệm hình sự.

Tính có lỗi của tội phạm

  • Một người khi thực hiện hành vi phạm tội luôn bị đe dọa bị áp dụng hình phạt. Đây là biện pháp cưỡng chế có tính chất nghiêm khắc nhất. Mục đích của hình phạt theo pháp luật hình sự Việt Nam  không chỉ là trừng trị người phạm tội mà chủ yếu là nhằm cải tạo, giáo dục họ. Mục đích này chỉ đạt được nếu như hình phạt được áp dụng đối với người có lỗi khi thực hiện các hành vi phạm tội – nghĩa là khi thực hiện hành vi phạm tội đó họ có điều kiện và khả năng để lựa chọn một cách xử sự khác không gây nguy hiểm cho xã hội nhưng họ đã thực hiện hành vi phạm tội gây hậu quả nguy hiểm cho xã hội.

Tính trái pháp luật hình sự của tội phạm

Bất cứ một hành vi nào bị coi là tội phạm thì đều được quy định trong Bộ luật Hình sự. Tính chất này đã được quy định tại Điều 2 Bộ luật Hình sự 2015. Chỉ người nào phạm vào tội đã được bộ luật hình sự quy định thì mới phải chịu trách nhiệm hình sự. Như vậy, nếu một người thực hiện hành vi nguy hiểm cho xã hội nhưng hành vi đó không được quy định trong Bộ luật Hình sự thì sẽ không bị coi là tội phạm. Đặc điểm này mang ý nghĩa về mặt thực tiễn là tránh được việc xử lý tùy tiện của người áp dụng pháp luật. Còn về mặt lý luận nó giúp cho nhà làm luật kịp thời sửa đổi, bổ sung Bộ luật Hình sự theo sát sự thay đổi của tình hình kinh tế – xã hội phục vụ cho công tác đấu tranh phòng chống tội phạm đạt hiệu quả.

Tính phải chịu hình phạt của tội phạm

Đặc điểm này tuy không được nêu trong khái niệm tội phạm mà nó là một dấu hiệu độc lập mang tính quy kết kèm theo các đặc điểm là tính nguy hiểm cho xã hội và tính trái pháp luật hình sự. Tính phải chịu hình phạt của tội phạm có nghĩa là bất kỳ một hành vi phạm tội nào cũng có thể bị áp dụng một hình phạt đã được quy định trong Bộ luật Hình sự. Từ việc phân tích các đặc điểm nêu của tội phạm, chúng ta có thể đưa ra khái niệm tội phạm theo các đặc điểm của nó như sau: tội phạm là các hành vi nguy hiểm cho xã hội, có lỗi, được quy định trong bộ luật hình sự và các hành vi này phải chịu hình phạt.

Sự khác nhau giữa tội phạm hình sự và các loại  vi phạm hành chính, vi phạm dân sự

Về đối tượng điều chỉnh:

  • Vi phạm hành chính: là sự vi phạm đến các quan hệ pháp luật hành chính phát sinh trong lĩnh vực quản lý hành chính nhà nước trong việc chấp hành và điều hành. Những hành vi vi phạm này được quy định chung trong Luật xử lý vi phạm hành chính.
  • Vi phạm hình sự: là sự xâm phạm đến các quan hệ pháp luật hình sự phát sinh giữa Nhà nước và người có hành vi phạm tội, pháp nhân thương mại có các hành vi phạm tội, các hành vi này được quy định trong Bộ luật Hình sự.
  • Vi phạm dân sự: là sự xâm hại đến các quan hệ nhân thân và tài sản được quy định chung trong bộ luật Dân sự và các quan hệ pháp luật dân sự khác được pháp luật bảo vệ như: quyền tác giả, quyền liên quan, quyền sở hữu công nghiệp.

Về chế tài xử lý hành vi vi phạm:

  • Chế tài của luật hành chính: là một bộ phận của quy phạm pháp luật hành chính xác định các biện pháp xử lý của Nhà nước đối với các cá nhân, tổ chức có hành vi vi phạm pháp luật trong lĩnh vực quản lý nhà nước mà chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự. Các hình thức xử phạt hành chính bao gồm: Cảnh cáo; tịch thu tang vật vi phạm hành chính, phạt tiền, trục xuất…
  • Chế tài luật  hình sự: là một bộ phận của quy phạm pháp luật hình sự, xác định loại và giới hạn mức độ hình phạt để có thể áp dụng đối với cá nhân, pháp nhân thực hiện hành vi phạm tội được quy định trong quy phạm pháp luật hình sự đó.
  • Chế tài luật dân sự: là hậu quả pháp lý bất lợi không mong muốn được áp dụng đối với chủ thể có hành vi vi phạm trong quan hệ pháp luật dân sự khi họ không thực hiện hoặc thực hiện không đúng các nghĩa vụ dân sự.

Trên đây là toàn bộ bài viết của Luật Innosight về chủ đề: “phân biệt tội phạm hình sự và các vi phạm pháp luật khác. Do đặc thù của mỗi ngành luật do vậy các hành vi vi phạm trong từng lĩnh vực cũng sẽ có sự khác nhau. Trong trường hợp khách hàng còn có vấn đề gì thắc mắc và cần giải đáp hãy liên hệ ngay đến đường dây nóng của Luật Innosight để được trợ giúp nhanh chóng.

Bạn đang xem bài viếtPhân biệt tội phạm hình sự và các vi phạm pháp luật khác? Ví dụ cụ thể? tại chuyên mục Kiến thức tổng hợp

HOTLINE: 0961 349 060 (HỖ TRỢ 24/7)

CHÚNG TÔI LUÔN SẴN SÀNG LẮNG NGHE HOẶC BẠN CÓ THỂ CLICK VÀO Ô SAU ĐÂY ĐỂ ĐƯỢC HỖ TRỢ

Tác giả

Nguyễn Minh Hải

Tìm hiểu thêm

Ông Nguyễn Minh Hải có hơn 20 năm kinh nghiệm tư vấn, hành nghề Luật tại Việt Nam liên quan đến dự án đầu tư nước ngoài; mua bán, sáp nhập doanh nghiệp; luật doanh nghiệp; giải quyết tranh chấp thương mại; sở hữu trí tuệ; tranh tụng và giải quyết tranh chấp; bảo hiểm và ngân hàng...

Tìm hiểu thêm

Bài viết liên quan

Gia hạn giấy chứng nhận đầu tư mới nhất theo quy định pháp luật Người đăng: Tạ Toản
Đọc thêm

Hiện nay, có nhiều nhà đầu tư khi tham gia đầu tư vẫn chưa thực sự nắm rõ các quy định về thủ tục xin cấp giấy chứng nhận đầu tư cũng như gia hạn giấy chứng nhận đầu tư. Bài viết dưới đây, Luật Innosight sẽ hỗ trợ tư vấn về mục đích gia […]

  • 100 lượt xem
  • 20/02/2020
Thủ tục làm giấy khai tử Người đăng: Tạ Toản
Đọc thêm

Đăng ký khai tử là một thủ tục pháp lý được thực hiện nhằm khai báo với cơ quan quản lý nhà nước khi có sự kiện chết của một người. Giấy khai tử là cơ sở pháp lý để chấm dứt các quan hệ pháp luật của người chết. Vậy thủ tục làm giấy […]

  • 100 lượt xem
  • 20/02/2020
Công bố hợp quy sản phẩm theo quy định Người đăng: Tạ Toản
Đọc thêm

Chất lượng sản phẩm luôn là vấn đề được mọi người tiêu dùng quan tâm và được pháp luật quy định chặt chẽ bởi các quy chuẩn kỹ thuật tương ứng. Theo đó, công bố hợp quy là thủ tục bắt buộc mà cá nhân, tổ chức kinh doanh, sản xuất phải thực hiện trước […]

  • 100 lượt xem
  • 20/02/2020
Điều kiện thành lập công ty đấu giá mới nhất 2021 Người đăng: Tạ Toản
Đọc thêm

Sau khi Luật Đấu giá tài sản năm 2016 ra đời và có hiệu năm năm 2017, hoạt động đấu giá tài sản ở nước ta đã đạt được những thành tựu nhất định. Vì vậy, ngày càng có nhiều người quan tâm và chú trọng hơn đối với ngành nghề hoạt động đấu giá. […]

  • 100 lượt xem
  • 20/02/2020
Thẩm quyền đăng ký giao dịch bảo đảm theo quy định Người đăng: Tạ Toản
Đọc thêm

Đăng ký giao dịch bảo đảm trong các giao dịch dân sự đóng vai trò quan trọng nhằm đảm bảo khả năng thực hiện nghĩa vụ dân sự của người có nghĩa vụ. Vậy những giao dịch bảo đảm nào cần phải thực hiện đăng ký và đăng ký ở đâu. Tư vấn Luật Innosight […]

  • 100 lượt xem
  • 20/02/2020